جزیره خارک

خارک (خارگ) یا جزیره خارک، جزیره‌ای دارای اهمیت اقتصادی با اسکان شهری و در ۳۸ کیلومتری ساحل ایران (بندر گناوه) در خلیج فارس از توابع استان بوشهر ایران است. خارک، شهر مسکونی آن مرکز بخش خارک از توابع شهرستان بوشهر است. شهر خارک ۸٫۱۹۶نفر جمعیت دارد.

موقعیت جغرافيایی خارك :
خارگ، در حدود ۵۷ کیلومتری شمال غربی بوشهر و ۳۰ کیلومتری بندر ریگ و ۳۵ کیلومتری بندر گناو واقع گردیده و از لحاظ تقسیمات کشوری جزو استان بوشهر و از توابع شهرستان بوشهر است. دارای ۸ کیلومتر طول (شمال- جنوب) و ۴ کیلومتر عرض می‌باشد. ارتفاع متوسط آن از سطح دریا حدود ۳ متر و از نظر موقعیت جغرافیایی در ۲۹ درجه و ۱۵ دقیقه عرض شمالی و ۵۰ درجه و ۲۰ دقیقه طول شرقی قرار دارد.

آب و هوا:
از مشخصه ی این آب و هوا، تابستان های گرم همراه با شرجی و رطوبت محلی بدون بارندگی است. «گرمی هوا معمولاً از اسفندماه شروع می شود به طوری که طول دوره ی گرما حدود ۸ ماه می باشد. درجه حرارت در فصول سال از ۴ تا ۴۶ درجه سانتی گراد متغیر است. میانگین روزانه حرارت در زمستان ۱۷ درجه سانتی گراد و در تابستان ۶/۳۲ درجه می باشد. در اواخر پاییز بخصوص آذر ماه باران های پاییزی شروع می شود که کیفیت هوا را بهبود می بخشد. زمستان جزیره کوتاه است.[۱]

ناهمواريها :
جزیره خارگ طاقدیس ملایمی است که میانگین شیب لایه‌های سطحی آن میان ۱۰ تا ۱۵ درجه‌است. بلندترین نقطه جزیره کوه دیده‌بان نام دارد که ارتفاع آن از سطح دریا ۸۷ متر است. در این نقطه مدت‌ها پیش فانوس کوچکی نیز کار گذاشته بودند. در سوی شمال جزیره کوه تخت و در سوی جنوب آن کوه گردن‌اشتر قرار دارد.[۲] بلندی‌های جزیره در غرب آن قرار دارند و عبارت‌اند از: کوه تخت، کوه لشکری، کوه دیده‌بان و کوه گردن‌اشتر..[۳]

شهرسازی خارک :
جزيره خارگ داراي شهرداري است و در قسمت شمالی آن، جزیزه بسیار کوچکتر و کشیده ای با نام خارگو وجود دارد، این نام توسط بومیان منطقه بر آن نهاده شده است. نحوه ساخت و ساز در جزیره خارک را می توان به دو گروه عمده ساخت و ساز سنتی و مهندسی تقسیم نمود. ساخت و ساز سنتی بیشتر به توسط اهالی بومی و در گوشه شمال شرقی جزیره صورت گرفته است. مطابق قانون اهالی بومی اجازه اسکان و ساخت و ساز در ضلع شرقی باند فرودگاه جزیره را دارند و سایر نواحی جزیره در تسلط شرکت پایانه های نفتی ایران است . در این منطقه از جزیره بافت شهری فشرده و کوچه ها باریک و پیچ در پیچ و تراکم جمعیت بالا است. ساختمان ها یک طبقه و دارای حیاط کوچکی هستند. در سال های اخیر با پیشرفته شدن صنعت ساختمان سازی , به تعداد ساختمان های چند طبقه افزوده شده است . مصالح ساختمانی عمدتا از بیرون جزیره تهیه می شوند. با افزایش جمعیت اهالی بومی و محدود بودن زمین, روز به روز بر اهمیت زمین های موجود افزوده می شود. شهر خارک دارای میدانی کشیده و طولانی است که در مرکز آن فضای سبز و جدول بندی زیبایی دارد و دور تا دور میدان ردیف مغازه های کوچک خوار و بار فروشی و بوتیک های لباس و سایر مایحتاج اهالی قرار دارند. پیاده روی این میدان مسقف بوده دارای ستون و طاق نصرت است. این میدان مرکز امور تجاری جزیره است. سایر اداره ها و دایره های دولتی از قبیل بانک ها (ملی، ملت، صادرات، تجارت، سپه) آموزش و پرورش , سازمان تامین اجتماعی , کمیته امداد امام خمینی , بهزیستی , مرکز بهداشتی درمانی , در این جزیره شعبه دارند. ساخت و ساز در سایر نواحی جزیره به توسط شرکت پایانه های نفتی صورت گرفته و مبتنی بر اصول مهندسی است. خانه های ویلایی بزرگ و زیبا در دو طرح کارمند ی و کارگر ی در ساخت و ساز های قدیمی که عمدتا در زمان حضور انگلیسی ها ساخته شده هنوز در جزیره دیده می شوند. ویلا های کارمندی دارای محوطه ای بزرگ و خانه مستخدم ( بوی روم ) و گاراژ اختصاصی هستند. منزل های کارگری از کنار به یکدیگر متصل بوده و دارای حیاط کوچکی در جلوی ساختمان و حیاط بزرگتری در پشت ساختمان و کوچه باریکی در حد فاصل در حیاط های پشتی هستند. در سال های اخیر ساخت و ساز به شیوه آپارتمان ی در جزیره بیشتر شده که با آب و هوای گرم جزیره همخوانی ندارد.

جايگاه استراتژيك  به علت صادرات نفت :
در این جزیره یکی از مهم‌ترین پایانه‌های صادرات نفت جهان بنا شده‌است. در طول جنگ ایران و عراق بیش از ۹۰٪ از صادرات نفت ایران از این جزیره انجام می‌گرفت.[۴] در سال ۱۹۱۶ میلادی برای حمل سنگ از حوالی مقبره علمدار در خارک، راه‌آهنی تا اسکله جزیره کشیده شد. این خط آهن به دست کاپتن تامسون، افسر مهندسی سلطنتی انگلیس ساخته شده و سنگ‌های آن به مصرف زیرسازی راه‌آهن بصره به بغداد و زیرسازی مخزن‌های پالایشگاه نفت آبادان رسید.[۵]

موقعیت تاریخی :
کتیبه باستانی :
کتیبه‌ای از دوران باستان در خارک سنگ‌نوشته‌ای به زبان پارسی باستان و خط میخی موجود است که از این کتیبه به‌عنوان سندی دیگر دربارهٔ نام خلیج فارس یاد می‌شود. در تاریخ ۱۱ خرداد ۱۳۸۷ افرادی مخفیانه به طور تعمدی به تخریب این سنگ‌نوشته دست زدند که هم‌اکنون تا ۷۰ درصد آن نوشته تخریب شده‌است.[۶]

اماکن قدیم خارک :
اماکن جزیره خارک پیش از استقرار صنعت نفت از شرق به سمت غرب عبارت بودند از:
آثار قلعه هلندی‌ها ، گورستان اسلامی، آبادی خارک، خط راه آهن، گورستان مسیحی، قبر ابوبکر، قبر علمدار، باغ هلندی‌ها، گورستان پیش‌اسلامی، دخمه‌ها، بقعه میر محمد، قبر دیده‌بان، کرّه‌انگیزها.

منابع :
 1.↑ :: پورتال شهرداری خارک :: Khark Municipality Portal ::
 2.↑ آل احمد، جلال، جزیرهٔ خارگ، درّ یتیم خلیج؛ چاپ سوم؛ تهران: امیرکبیر، ۱۳۵۳، صص۵۲ و ۵۱.
 3.↑ آل احمد، جلال، جزیرهٔ خارگ، نقشهٔ ص۲۲.
 4.↑ Tony Holmes & Bruce Hales. «THREE TO ONE». در IRANIAN F-14 TOMCAT UNITS IN COMBAT. چاپ first edition. London: Ospreypublishing، ۲۰۰۴. شابک ‎۵-۷۸۷-۸۴۱۷۶-۱.
 5.↑ آل احمد، جلال، جزیرهٔ خارگ، درّ یتیم خلیج؛ ص۹۸.
 6.↑ تخریب کتیبه هخامنشی خارک رادیو زمانه، ۱۱ خرداد ۱۳۸۷.

 
*نام و نام خانوادگي :

پست الکترونيکي :

*مطلب :
۱) نظراتی را که حاوی توهین، هتاکی و افترا باشد را منتشر نخواهد کرد .
۲) از انتشار نظراتی که فاقد محتوا بوده و صرفا انعکاس واکنشهای احساسی باشد جلوگیری خواهد شد .
۳) لطفا جهت بوجود نیامدن مسائل حقوقی از نوشتن نام مسئولین و شخصیت ها تحت هر شرایطی خودداری نمائید .
۴) لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید .
سهرابی
۲ اسفند ۱۳۹۳ ساعت ۱۲:۳۹
3
0
خوب بود